ĐIỀU TRỊ MỤN TRỨNG CÁ

Điều trị mụn trứng cá có hai biện pháp chính yếu là điều trị nội khoa và thủ thuật can thiệp.

1. Điều trị nội khoa Điểm then chốt của điều trị nội khoa là “đánh trực tiếp” vào các yếu tố “khởi động”, các yếu tố “làm trầm trọng thêm”, các yếu tố “liên quan” của mụn trứng cá. Những tác nhân tạo ra các yếu tố này có thể kể ra là sự tăng sinh nang lông, tiết chất bã nhờn quá mức,vi khuẩn P. acnes và viêm nhiễm.

Thuốc bôi tại chỗ 
Benzoyl peroxide. Benzoyl peroxide là một thuốc tương đối “xưa” và hiện nay được xếp vào nhóm thuốc không cần kê toa trong điều trị mụn trứng cá. Khi bôi lên vùng da bị mụn trứng cá, Benzoyl peroxide lập tức vỡ ra thành benzoic acid và oxygen, điều này giải thích cho hoạt tính diệt khuẩn của nó trên vi khuẩn P acnes.

Và cho đến nay, chưa có báo cáo về sự đề kháng của P acnes trên Benzoyl peroxide.
Trên thị trường hiện nay có rất nhiều dạng chế phẩm của Benzoyl peroxide: kem bôi, gel, lotion, thuốc rửa và xà phòng. Benzoyl peroxide có thể được sử dụng một đến hai lần mỗi ngày. Đặc biệt, khi có sử dụng kháng sinh để điều trị mụn trứng cá (bôi hay uống), nên phối hợp với Benzoyl peroxide sẽ cho kết quả tốt hơn. 

HÌNH MINH HỌA

Benzoyl peroxide tương đối an toàn khi sử dụng. Một số ít trường hợp có thể bị viêm da tiếp xúc khi sử dụng

Benzoyl peroxide.
Kháng sinh bôi. Các kháng sinh bôi được sử dụng chủ yếu với mục đích loại trừ vi khuẩn Propionibacterium acnes và cũng có thể có hoạt tính kháng viêm. Kháng sinh bôi không có tác dụng ly giải nhân trứng cá và cũng rất dễ bị phát triển đề kháng. Để giảm thiểu tình trạng đề kháng, nên sử dụng phối hợp với Benzoyl peroxide.

Hai kháng sinh thường được sử dụng dưới dạng bôi tại chỗ cho mụn trứng cá là erythromycin và clindamycin. Các kháng sinh này được bôi lên vùng mụn một hoặc hai lần mỗi ngày. Clindamycin có khả năng duy trì hiệu quả tốt hơn erythromycin.

Retinoid bôi tại chỗ. Ba loại retinoid bôi tại chỗ hiện có là adapalene, tazarotene và tretinoin. Chúng có tác dụng tiêu sừng, bình thường hoá sự tăng sinh nang long, chống lại dày sừng ở cổ nang lông giúp cho chất bã nhờn dễ dàng thoát ra. Chúng cũng có tác dụng làm giảm nhân trứng cá và chống viêm.Retinoid bôi tại chỗ được sử dụng một lần mỗi ngày sau khi rửa sạch và lau khô da.

Nếu bị kích ứng, nên giảm số lần sử dụng (dùng cách nhật). Do tính chất làm mỏng lớp sừng, Retinoid bôi tại chỗ có thể gây ra tình trạng nhạy cảm với ánh sang. Vì thế, cần có chế độ chống nắng thích hợp, không được dùng laser trị liệu khi đang sử dụng Retinoid bôi tại chỗ.

Cách sử dụng Retinoid bôi tại chỗ: một lần vào buổi tối, bôi một lớp mỏng để qua đêm, không nên bôi vùng da quanh mắt. Tuần đầu bôi thuốc có thể có tác dụng phụ là da hơi đỏ, rát, tróc vảy. Mỗi đợt bôi thuốc khoảng 4-8 tuần, đôi khi cần đến12 tuần.

Một số thuốc “lột da” và chống nhờn. Các thuốc này làm lột da nhẹ và giảm dầu cho da. Chúng giúp cho các nhân trứng cá dễ thoát ra ngoài. Các thuốc này bao gồm lưu huỳnh, Salicylic acid, resorcinol và benzoyl peroxide loại 10%, đơn chất hoặc phối hợp.
Thuốc uống có tác dụng toàn thân

Kháng sinh. Kháng sinh đường uống là “trụ cột” trong điều trị mụn trứng cá. Chúng có đặc tính chống viêm và tiêu diệt P acnes. Tetracycline là nhóm kháng sinh được kê toa nhiều nhất cho mụn trứng cá.

Nhóm này bao gồm: tetracycline, doxycycline và minocycline. Trong đó, doxycycline và minocycline có ái tính với dầu mỡ cao hơn nên nói chung là có hiệu quả cao hơn tetracycline.

Hiện nay, trong 3 thuốc này thì minocycline ít bị đề kháng nhất với P acnes. Một điều thú vị là, ngoài tác dụng chống P. acnes, một số nghiên cứu chứng minh rằng, dùng liều thấp và kéo dài nhóm tetracyclin có tác dụng ức chế sự chế tiết của tuyến bã.

Các kháng sinh khác có thể được sử dụng đường uống trong điều trị mụn trứng cá là trimethoprim-sulfamethoxazole, azithromycin, clindamycin. Các kháng sinh này rất hữu ích khi có trứng cá mụn mủ, viêm tấy nghĩa là có thể có nhiễm thêm vi khuẩn khác (tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn,…).

Một số thuốc khác. Các thuốc này có thể được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt của mụn trứng cá.